Lễ dạm ngõ - ăn hỏi

Thứ Năm, 21/08/2008 15:13

Phong tục hôn nhân của người Việt theo truyền thống gồm 3 lễ chính là lễ dạm ngõ, lễ ăn hỏi và lễ cưới. Hành xử đúng nghi lễ truyền thống của dân tộc là cách gắn kết tình cảm hai họ và góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa đặc trưng của đất nước.

Lễ dạm ngõ

Lễ dạm ngõ là buổi gặp gỡ giữa hai gia đình để nhà trai chính thức đặt vấn đề xin nhà gái cho đôi nam nữ được tìm hiểu nhau một cách kỹ càng hơn trước khi quyết định đi đến hôn nhân. Thường thì khoảng thời gian tổ chức lễ dạm ngõ sẽ diễn ra trước ngày tổ chức lễ ăn hỏi khoảng nửa tháng. Lễ dạm ngõ thường diễn ra vào buổi tối.

Lễ vật trong ngày dạm ngõ theo truyền thống chỉ cần có trầu cau và chè với số lượng chẵn. Tuy vậy, đây vẫn là nghi lễ quan trọng không thể bỏ trong phong tục hôn nhân truyền thống của người Việt vì lễ dạm ngõ là nghi lễ khởi đầu cho một loạt các nghi thức hôn nhân sau đó. Thành phần tham dự trong ngày lễ dạm ngõ chỉ gồm cô dâu, chú rể và những người thân gần nhất của cô dâu và chú rể là bố mẹ chú rể và cả gia đình cô dâu. Cô dâu sẽ phải mặc áo dài trong buổi lễ này.
Nghi lễ đón tiếp nhà trai cũng tương đối đơn giản, thân thiện và cởi mở. Nhà gái chuẩn bị sẵn trà, thuốc lá, trầu cau, trái cây, hột dưa, nước ngọt... Đoàn nhà trai sẽ được chào đón niềm nở và mời uống trà thơm, ăn trái cây. Sau đó nhà trai sẽ trao lễ vật và nhà gái mang đặt lên bàn thờ gia tiên thì nghi lễ dạm ngõ coi như đã hoàn tất.

Lễ ăn hỏi

Lễ ăn hỏi (còn được gọi là lễ đính hôn) là sự thông báo chính thức về việc hứa gả giữa hai họ. Lễ ăn hỏi là một nghi lễ quan trọng không kém gì lễ cưới của đôi trai gái. Qua thời gian, lễ ăn hỏi mỗi ngày có thêm chút cách tân hoặc thay đổi về hình thức nhưng nhìn chung, những điểm đặc trưng trong truyền thống của người Việt vẫn còn giữ được đến ngày nay.
Trong lễ ăn hỏi, nhà trai mang lễ vật tới nhà gái, nhà gái nhận lễ ăn hỏi tức là đã đồng ý gả con gái cho nhà trai và kể từ ngày này, đôi trai gái có thể coi là vợ chồng chưa cưới, chỉ còn chờ ngày cưới để công bố với hai họ.

Thành phần hai họ

Nhà trai gồm có: Chú rể và những người thân nhất của chú rể như bố mẹ, ông bà, anh chị em, cô, dì, chú, bác, bạn bè và một số thanh niên chưa vợ bưng mâm quả (hoặc bê tráp lễ vật). Số người bê tráp là số lẻ, 3, 5, 7, 9 hoặc 11.

Nhà gái gồm có: Cô dâu và những người thân nhất của cô dâu như bố mẹ, ông bà, anh, chị, em, cô, dì, chú bác và một số bạn gái chưa chồng để đón lễ ăn hỏi, số nữ đón lễ vật của nhà gái tương ứng với số nam bưng mâm quả của nhà trai.

Lễ vật

Một mâm lợn sữa quay, trầu, cau, bánh cốm, mứt sen, rượu, chè, thuốc lá, bánh phu thê, bánh đậu xanh, tiền dẫn cưới... Các loại bánh, mứt dùng trong lễ ăn hỏi đều được đựng trong những hộp giấy màu đỏ hoặc bọc trong giấy đỏ, vì màu đỏ tượng trưng cho niềm vui, hạnh phúc và may mắn. Cũng có gia đình thay vì dùng các loại bánh trên thì dùng xôi gấc. Theo phong tục miền Bắc truyền thống thì lễ hỏi thường phải có lợn sữa quay, còn theo phong tục miền Nam lại có thêm một bộ nhẫn, dây chuyền và bông tai đính hôn. Tuy nhiên, số lượng lễ vật nhất thiết phải là số chẵn (bội số của 2, tượng trưng đôi lứa) nhưng lễ vật đó lại được xếp trong số lẻ của tráp (tượng trưng cho sự phát triển).

Nghi thức lễ ăn hỏi

Tất cả lễ vật phải được bày vào quả sơn son thếp vàng (hay mâm đồng đánh bóng, phủ vải đỏ). Dù dùng phương tiện đi lại là: ô tô, xích lô, xe máy, hay đi bộ thì đoàn ăn hỏi cũng nên dừng lại cách nhà gái khoảng l00m, sắp xếp đội hình, rồi mới đội lễ vào nhà gái.

Về phía nhà gái, cô dâu phải ngồi trong phòng cho đến khi nào chú rể vào đón hoặc cha mẹ gọi mới được ra. Nhà gái sẽ nhận lễ vật từ nhà trai và đặt một một phần lên bàn thờ gia tiên. Gia đình nhà gái sẽ đứng bên phải bàn thờ, gia đình nhà trai đứng bên trái. Nhà gái lần lượt giới thiệu các thành viên trong gia đình, sau đó đến lượt nhà trai giới thiệu. Đôi trai gái ra mắt tổ tiên bằng cách thắp hương lên bàn thờ. Sau đó cô dâu sẽ cầm ấm trà đi từng bàn để rót nước mời khách.

Kế đến là nghi thức lên đèn. Đôi bạn trẻ sẽ đứng trước bàn thờ gia tiên theo thứ tự nam tả nữ hữu nhưng chỉ có chú rể tương lai làm lễ. Làm lễ xong, chú rể xin phép đeo nhẫn đính hôn cho cô dâu. Mẹ chồng cũng tặng chút quà nhỏ kỷ niệm và đeo nữ trang cho cô dâu. Kế đó mẹ chú rể trao cho nhà gái tiền dẫn cưới. “Quả” sẽ được chia bớt mỗi thứ một ít cho nhà trai gọi là “lại quả”. Số còn lại mang chia cho bà con hàng xóm để “biếu trầu” thông báo lễ ăn hỏi của đôi trai gái. Đặc biệt, cau trong lễ hỏi phải dùng tay xé chứ không được cắt bằng dao. Khi nhà trai nhận lại tráp để bê về thì phải để ngửa, không được úp tráp lại.

Theo M? thu?t

Thích và chia sẻ trên