Quan tâm tới chế độ ăn uống từ khi mang
thai
Khi mang thai 6 tháng đầu,
ngoài chế độ ăn như bình thường các mẹ cần ăn thêm một chén cơm và thức
ăn mỗi ngày. Vào 3 tháng cuối của thai kỳ và nuôi con bằng sữa mẹ, mỗi
ngày mẹ nên ăn thêm 2 chén cơm và đầy đủ thức ăn. Ngoài ra nên ăn bổ
sung thêm chất đạm, vitamin, chất khoáng và yếu tố vi lượng.
Sau khi sinh điều quan trọng
nhất là mẹ luôn phải ăn những đồ nóng sốt: cơm nóng, canh nóng… Chế độ
ăn một ngày tốt nhất là sáng ăn xôi, trưa ăn cơm, tối ăn cơm. Ngoài ra
mẹ ăn 3 bữa phụ bằng cháo đu đủ xanh nấu móng giò (hoặc chân dê, chân
chó), thông thảo, ý dĩ. Uống thêm sữa hàng ngày. Mẹ cũng nên uống nhiều
nước và nước phải ấm.
Điều quan trọng là tâm trạng
các mẹ phải luôn thoải mái, vui vẻ, ngủ đủ và sâu giấc, nghỉ ngơi hoàn
toàn trong thời gian đầu mới sinh. Nhiều mẹ thấy con quấy khóc, chưa có
kinh nghiệm sinh con dễ stress sau khi sinh. Điều này cũng ảnh hưởng rất
nhiều đến lượng sữa ít hay nhiều. Lúc này hãy nghĩ con là trên hết và
bỏ qua tất cả mọi chuyện khác để nghỉ ngơi.
Cho con bú thường xuyên
Ăn uống đầy đủ là quan trọng
nhưng nếu các mẹ không cho con bú thường xuyên thì cũng không kích thích
tạo sữa được.
Để có sữa cho trẻ bú, ngay từ
lúc sinh, bà mẹ nên cho trẻ bú càng sớm càng tốt trong vòng vài giờ đầu
sau khi sinh, có thể lúc này sữa mẹ rất ít, chỉ chừng vài ml, nhưng
trong những ngày đầu chỉ chừng đó sữa đã đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng
cho trẻ. Đồng thời tác động mút vú sớm của trẻ sơ sinh ngay sau khi sinh
sẽ giúp cho sự tạo sữa bắt đầu.
Một điều quan trọng mà các mẹ
cần nhớ là tất cả các mẹ đều có khả năng có đủ sữa cho con bú, ngay cả
khi mẹ sinh đôi. Kích thước của bầu vú to nhỏ là do mô mỡ và các tổ chức
khác tạo nên, dù thế nào thì số lượng mô tuyến sữa cũng như nhau nên
đều có thể tạo ra nhiều sữa.
Trong trường hợp mẹ có cảm
giác là mình không đủ sữa do trẻ quấy khóc hoặc không có cảm giác xuống
sữa thì cũng đừng quá lo lắng. Mẹ hãy cho con bú theo nhu cầu của bé. Mẹ
chỉ thực sự thiếu sữa khi trẻ có biểu hiện tăng cân ít, dưới
500mg/tháng hoặc trẻ đi tiểu ít, số lần đi tiểu ít hơn 6 lần/ngày.
Trẻ bú sữa mẹ tăng dưới 500g/tháng là mẹ bị thiếu sữa
Cách ngậm vú và tư thế bế cho con bú rất quan trọng
Cách ngậm vú mẹ của trẻ cũng
là điều quan trọng quyết định trẻ có nhận đủ lượng sữa mẹ giúp để tăng
trưởng hay không, bởi nếu trẻ ngậm vú không tốt thì dù mẹ có nhiều sữa
thì trẻ vẫn không tăng cân được.
Khi bú mẹ, miệng trẻ cần há
to, môi dưới cong ra ngoài và cằm trẻ chạm vào vú mẹ để ngậm được cả
quầng vú chứ không phải chỉ ngậm núm vú, vì khi trẻ ngậm cả quầng vú thì
miệng và lưỡi trẻ mới ép vào các xoang sữa để sữa chảy ra dễ dàng.
Bên cạnh đó, tư thế thân của
trẻ cũng quan trong trọng trong việc bú mẹ một cách hiệu quả. Khi cho
trẻ bú mẹ thì đầu của trẻ, thân mình và mông trẻ phải nằm trên cùng một
đường thẳng và phải được nâng đỡ, đồng thời bụng bé phải áp sát với bụng
mẹ, mặt trẻ phải đối diện với vú mẹ. Tất cả những điều kiện trên tạo
nên một tư thế bú đúng và cách ngậm bắt vú tốt giúp trẻ bú có hiệu quả.
Khi trẻ ngậm bắt vú đúng bà mẹ sẽ cảm thấy không đau ở đầu vú, cảm thấy
“rần rần” khi sữa xuống, trẻ nuốt sữa nghe ừng ực và tự nhả vú khi bú
xong với vẻ hài lòng, thỏa mãn.
Khi trẻ ngậm vú không đúng
cách sẽ gây ra hàng loạt các hậu quả. Trước tiên là bà mẹ sẽ bị đau núm
vú do trẻ chỉ bú núm mà không ngậm cả quầng vú, nếu đau núm vú kéo dài
sẽ gây tổn thương núm vú, trẻ không bú sữa sẽ quấy nhiều hơn và sữa thì ứ
lại gây cương tức vú. Sữa ứ đọng do không được bú sẽ có thế gây ra việc
tạo sữa ít hơn, dần dần mất sữa. Do vậy, những bà mẹ nhiều sữa, sau khi
trẻ bú nên vắt bớt sữa để làm trống bầu vú vì nếu vú mẹ còn đầy sữa thì
cơ thể sẽ tiết ra chất ức chế sự tạo sữa.
Để đề phòng tránh đau núm vú,
bà mẹ không nên cho trẻ ngậm núm vú giả hoặc dùng bình sữa. Bởi vì cách
bú sữa từ bình rất khác với bú sữa từ vú mẹ, với bình sữa trẻ chỉ cần
mút nhẹ là sữa đã ra rất nhiều khi đó trẻ dễ dàng từ chối bú mẹ.
Nếu núm vú quá to hoặc bị tụt vào trong
Khi núm vú phẳng hoặc bị tụt
vào trong ở một số mẹ, trong trường hợp đó bà mẹ cần kiên trì cho con
bú, động tác bú của trẻ sẽ giúp kéo dài núm vú. Mẹ cũng có thể vắt sữa,
đút cho trẻ uống bằng thìa. Khi vắt sữa sẽ giúp cho bầu vú mềm hơn, trẻ
sẽ dễ ngậm hơn. Tuyệt đối không cho trẻ bú bình vì sẽ làm cho trẻ khó
ngậm bắt vú của mẹ hơn.
Nếu mẹ bị tắc tia sữa và biến
chứng viêm vú, khi đó vú sẽ nổi cục cứng, sưng tấy từng mảng và rất đau.
Trong trường hợp này bà mẹ vẫn tiếp tục cho con bú với các ngậm bắt vú
đúng, dùng khăn ấm chườm vú và massage nhẹ nhàng bầu vú. Bà mẹ cũng cần
uống nước nhiều và được nghỉ ngơi.
Nuôi con bằng sữa mẹ là quá
trình tự nhiên nhưng cũng không ít khó khăn và trục trặc xảy ra, do vậy
các bà mẹ rất cần sự quan tâm, động viên, giúp đỡ của những người xung
quanh để việc cho trẻ bú được thành công